- Mai hả, anh đọc xong email thấy khó chiu quá. Tại sao người ta lại có thể chịu đựng những chuyện kỳ cục như vậy được.
- Mỗi người một nghiệp thôi anh Phong. Mai chuyển email của Kim cho anh, để chia xẻ với anh vì biết anh quan tâm đến tình trạng của Kim, không phải để anh đau khổ như vậy.
- Anh thấy buồn như trong thú đau thương của ngày xưa. Anh bất mãn lắm vàmuốn lên tiếng.
- Anh không nên lên tiếng làm gì, không có lợi. Chuyện đâu phải mới xảy ra, mà đã nhiều năm nay, ai cũng biết, nhưng vì lý do gì đó họ chưa quyết định được. Anh nói chưa chắc đã có ai nghe, có khi lại bị mang tiếng.

Chuyện ngày xưa đã gần ba mươi năm, nhưng với Phong, mới như hôm qua. Kim, hoa khôi trong lớp, người mẫu của trường trung học. Người đã đẹp, tính nết lại dịu dàng, hiền hòa, ăn nói nhỏ nhẹ, dễ thương, và đặc biệt là giọng nói của Kim rất ngọt ngào. Không một "thằng" nào trong trường mà không từng mơ ước được yêu Kim, kể cả "thằng Phong si tình" này. Khi ấy, gia đình Kim danh giá, mấy chị em gái của Kim đều đẹp, Kim có hai ông anh đi Không quân. Phong nhà nghèo, trong xóm lao-động, đi học bằng chiếc xe đạp cũ rích. Chuyện tương tư cũng đã là mơ, đừng nói gì đến chữ yêu và được yêu lại. Tuy đẹp trai, nhưng để đối địch với những anh chàng hào hoa phong nhã, bạn của anh Kim, Phong phải đổi lốt. Sau khi xong Tú Tài II, Phong vào Không quân, rồi được đua sang Mỹ huấn-luyện quân sự.

Ngày xuất-ngoại là ngày Phong sung-sướng nhất, dù phải xa Kim, nhưng Phong biết đời mình đã chuyển hướng, chàng sắp khoác lên người một bộ áo hoàn toàn khác hẳn với bộ đồng phục quần xanh áo trắng của trường Trung Học. Hết rồi những tháng ngày lơ thơ lất thất, không biết cuộc đời sẽ trôi về đâu. Ra đi, Phong để lại một nhóm bạn thân thiết, đã biết nhau suốt mấy năm Trung học. Trong số đó có Mai, Hùng, Hương, Phượng, Nam, Liễu, Tâm .. nhưng Phong chỉ nhớ đến Kim. Nhớ ngày ra đi, cả đám ra phi-trường Tân Sơn Nhất tiễn Phong. Kim nhìn Phong trìu mến và khuyên Phong :"Anh ráng học hành để có tương lai. Mong ngày anh về." Phong đinh ninh đó là lời hứa hẹn ngầm của Kim với Phong. Lời dặn dò quý giá này là chất liệu nuôi dưỡng Phong trong những ngày xa xứ, nhớ nhà, và xây mộng ‘ngựa anh đi trước võng nàng theo sau’.

Trong khi đó, Kim ở lại Sài Gòn và lên đại-học, Kim "giết" thêm bao nhiêu trái tim của lớp người mới, lớp người không từ trường Trung Học cũ, không từ xóm của Kim, họ gồm cả bác sỹ, kỹ-sư, cao-học hành chánh, quân-nhân, sinh-viên Đại học v.v.. Ít có ai biết Kim mà không sinh lòng thương yêu. Nhưng lạ một điều là không ai biết chắc mình được Kim yêu lại, hay không được Kim yêu lại. Cung cách tiếp đãi của chị em Kim khiến ai cũng thấy ‘gần mà rất xa, xa mà rất gần’. Lúc nào cũng thực thực hư hư. Từ thượng vàng như bác sỹ Tân đến hạ cám như mấy nhóc trong nhóm Trung học với Kim, đều si tình Kim hạng nặng và đều tưởng như được đáp lại. Cây si mọc dài dài từ đường lớn vào trong con hẻm nhà Kim. Mai là nhân chứng, và một đôi khi còn là con chim bồ câu đưa thư giùm cho mấy người bạn trai trong nhóm học trung-học, dù sau này họ có lên đại học thì cũng vần là "hạ sĩ quan" so với mấy ông bác sĩ kỹ-sư kia. Có cả anh, trước đã từng làm thơ tặng Mai, nhưng vì Mai còn ‘con nít’ quá, chưa biết mơ mộng là gì, thấy không đúng đồi tượng, anh chèo thuyền sang bến Kim để.. sắp hàng.

Đùng một cái, ngày 30-4-75, Cộng Sản cưỡng chiếm miền Nam. Phong không có ngày về. Chàng hụt hẫng trước tương lai, hốt hoảng cho hiện tại, lo cho những người thân đang kẹt lại Việt Nam, bố mẹ già và người chị nghèo khổ, nhưng người chàng nghĩ đến nhiều nhất vẫn là Kim. Phong hoang mang cực độ, bỗng nhiên bao nhiêu mộng ước tan tành. Không biết Kim và gia đình nàng có di tản không. Nỗi lo của Phong được hạ hỏa tức thì, như miếng nước đổ vào điều thuốc lá đang cháy dở, khi chàng được tin gia-đình Kim từ đảo Guam. Bỏ hết tất cả, Phong tìm đường sang đảo, không quên mua đầy đủ các thứ cần-thiết của phụ-nữ để tặng chị em Kim. Đời sống của Phong lúc đó như vừa tìm được chân trời mới, mọi sinh hoạt của chàng đều chỉ hướng đến một ánh sáng duy nhất là Kim. Thời gian ấy, Phong là người duy nhất gần gũi gia-đình Kim. Phong sung sướng, mê say đến quên mệt, chàng vừa đi học vừa đi làm, chàng làm việc gấp đôi, gấp ba, gấp bốn để giúp đỡ Kim. Tình cảm tuy ào ạt đến trong lòng Phong như vậy, nhưng hình như cũng chưa có dấu hiệu gì là hứa hẹn. Đến khi gia-đình Kim định cư trên đất Mỹ, Phong lại thấy mình trở về vị-trí cũ của ‘gần mà xa, xa mà gần’. Tuy nhà nghèo, Phong được cái đẹp trai và học giỏi. Sau khi tốt nghiệp Đại-học, Phong ngỏ lời với Kim, được trả lời rằng Kim muốn học xong Đại-học rồi mới nghĩ chuyện gia-đình. Kim không hứa hẹn, nhưng Phong học tiếp Cao học, trong khi chờ đợi. Phong xong Cao học, đồng thời cũng xong luôn những chuyến chạy đua với tình cảm qua nhiều tiểu bang bất cứ nơi nào Kim dừng bước, khi cuối cùng nhận được thiệp hồng của Kim, niềm hy-vọng của Phong vỡ tan tành. Phong đi uống rượu một mình lần đầu tiên trong đời, và ngủ vùi tại sân ga xứ người vắng lạnh.
* * *
Năm năm sau ngày Saigon mất, Mai đến Mỹ với tư-cách thuyền nhân. Nàng liên lạc được với Kim. Khi Mai xong Đại Học, được đi phỏng vấn, Kim là người hướng đẫn Mai phải ăn nói làm sao, mặc áo quần thế nào. Kim khi ấy đang làm cho hãng điện toán này. Nhân dịp đi phỏng vấn, Mai ghé thăm Kim. Chồng Kim, anh Nam, cũng làm chung sở với vợ, trông tướng tá hơi giống cố Tổng thống Ngô Đình Diệm. Nam hơi lùn, da trắng, mặt tròn, lại có cái nốt ruồi y chang. Nam vui vẻ tiếp chuyện Mai theo cung cách xã giao.

Buổi tối ngủ chung với bạn, Kim tâm sự những điều Mai không ngờ. Sau bao nhiêu cân nhắc, đắn đo, lựa chọn, sau khi cho bao nhiêu người rớt đài, cuối cùng Kim lấy người Kim yêu nhưng lại không yêu Kim. Nam mượn cớ Kim không có con trai nên Nam thường đi săn bắn và đi chơi xa với bạn bè, để một mình Kim nuôi các con, lo mọi việc trong gia-đình. Hai người ít ăn nằm với nhau.
- Vậy sao có ba con lận, Kim?
- Không biết nữa, hình như mỗi lần anh ấy đụng đến mình là mình có thai. Từ ngày có đứa đầu tiên, lúc nào mình cũng ngủ với các con vì anh ấy không thích nghe trẻ con khóc. Mình ráng có con trai, nhưng ba gái rồi, mình không dám ráng nữa. Mỗi lần mình buồn mình khóc, anh ấy đi vào thấy thế là quay trở ra than :"Lại khóc" rổi bỏ mặc mình.
- Tội không! Kim có nói với Nam những nỗi khổ của Kim không?
- Có, nhưng Nam không thèm nghe, mình cũng tự ái nên không nói nữa.
- Hai người có đi gặp cố vấn hôn-nhân không, Kim?
- Không, anh ấy nói vấn đề là tại Kim không có con trai, không phải tại anh ấy.
- Trời ơi, bây giờ là thế kỷ 20 rồi Kim, đâu phải thời vua Càn Long, với lại sanh con trai hay con gái là ở người đàn ông, khoa học đã chứng minh vậy mà. Mình chỉ có một nhiễm thể thôi, nếu đàn ông cho mình nhiễm thể khác thì sanh con trai, nếu họ cho mình cùng loại thì sinh con gái. Hai người có ăn học hết mà nghĩ gì kỳ vậy?
* * *

Lần đầu gặp lại Phong sau hơn mười năm. Mai thấy Phong vẫn còn dáng dấp phong trần như xưa, nhất là mái tóc tuy đã hoa râm mà vẫn bồng bềnh, với nụ cười bất cần đời. Mai ngạc nhiên đến sửng sốt khi Phong cho Mai xem hình của vợ Phong. Mai phải hỏi lại nhiều lần:
- Anh nói giỡn hay nói chơi vậy? Hình này là hình Kim phải không?
- Không, hình của bà xã anh đó, thiệt mà.
- Sao giống Kim quá vậy?
- Ừ, anh không biết. Chị Lan cũng người Bắc.
- Giống Kim quá, từ khuôn mặt đến dáng người! Chị có biết về Kim không?
Phong trả lời lừng khừng:
- Kim và anh của Kim có đến thăm gia-đình anh năm ngoái. Hai người đã gặp nhau.
- Bây giờ anh được mấy cháu?
- Ba, hai trai một gái. Con trai lớn đang học Trung học. Chồng Kim khó chịu lắm phải không Mai?
- Không hẳn là khó chịu, anh ấy chỉ sống như người độc thân, muốn gì làm đó. Ít chiều chuộng Kim.
- Anh đã nghe là Kim không có hạnh phúc. Anh cũng buồn cho Kim.
- Anh có hạnh phúc không?
- Có chứ ! Bà xã anh dễ thương lắm, thuộc loại gái Bắc thương chồng. Chị thương anh và chỉ dạy anh từng chút. Dạy anh ‘học ăn, học nói, học gói, học mở’. Bà già vợ chê anh người Nam kém về giao tế, mà vợ anh bao che cho anh hết.
Tôi liên tưởng đến lời tâm sự của Kim: gia đình Kim khen Phong là người tốt, đàng hoàng, nhưng bản chất người Nam thẳng tính, thật thà quá hóa bộc trực, không tế-nhị, và không biết ăn nói.

* * *
Trong trận khủng hoảng kinh-tế năm ăy, hãng phải sa thải một số người. Tuy làm việc ở hai thành phố khác nhau, nhưng chồng Kim và Mai cùng bị mất việc. Mai, chỉ bị chới với lúc đầu, nhưng với Nam và Kim, là cả một thay đổi lớn, có thể gọi là một cuộc đổi đời thứ hai, nơi xứ người, sau cuộc đổi đời năm 75.
Nam tự ái vì mất việc nên đâm ra ngang bướng. Chàng bỏ nhà đi tiểu bang khác để kiếm việc. Kim may mắn vẫn còn việc làm. Vì công việc của Nam không nhất định, nên Kim và các con không theo Nam được. Thế là từ đo,ù Nam chỉ về nhà hai tháng một lần, rồi thưa dần đến vài lần một năm. Những lần về hiếm hoi như thế, Kim luôn luôn phải đến với Nam về chuyện vợ chồng, Nam không có vẻ đồng tình. Đôi khi Kim thấy những dấu hiệu là Nam có người đàn bà khác. Kim hỏi thì Nam mắng :"Đừng có đoán mò" rồi bỏ mặc Kim với những khổ đau. Những năm sau này, mỗi lần Nam về đều tránh né gần Kim, Kim tự ái, nên hai vợ chồng chẳng gần nhau nữa.

Kim vẫn đẹp, vẫn hiền, vẫn nhiều người theo đuổi dù đang còn chồng con, nhưng vì lễ giáo gia-đình và vì mấy đứa con gái, Kim vẫn giữ cung cách của một cung phi bị thất sủng, không dám đi ra ngoài lềø lối. Kim vì thụ động, hoặc vì một lý do nào đó mà vẫn chịu đựng sống cảnh cô-đơn tủi hận, một mình nuôi con, vừa làm mẹ vừa làm cha. Mai nghĩ có lẽ Nam thất chí và cảm thấy thua kém vợ nên không muốn hàn gắn.
* * *
Có một lần, Phong đi công-tác cách nơi Mai ở hơn hai tiếng lái xe, vợ chồng Mai đến đón Phong từ khách sạn, đưa về thăm nhà. Sau bữa cơm tối, nói chuyện một lúc chồng Mai khiếu từ. Hai anh em bạn ngồi trên sàn go uống tra nói chuyện đến hơn hai giờ sáng. Nhắc biêt bao kỷ niệm ngày xưa của đám bạn Trung học, hỏi thăm cuộc sống của từng người. Nhưng câu chuyện nói cỡ nào rồi cũng lại trở về chuyện Kim. Phong nói:
- Ngày ấy anh thấy nhóm bạn của tụi mình dễ thương quá, nhìn các cô, anh ước mong sẽ lấy một cô trong nhóm mình. Tội-nghiệp Kim, thật làø định mệnh đã đưa Kim vào một con đường khác hẳn với cuộc sống ngày xưa.
Mai đùa:
- Anh Phong a`, ‘tại sao thế giới đông người anh chỉ thấy riêng Kim? Thôi, bây giờ ai cũng yên bề gia thất hết rồi, anh cũng nên yên đi.
- Ngày anh về Việt Nam, Hưng cũng nói vậy, Hưng còn nói anh để yên Kim đi, đừng có gây thêm nghiệp nữa. Anh đâu có ý gì đâu. Anh chỉ nghĩ tội-nghiệp cho Kim thôi chứ có làm gì đâu.

Ngày xưa, Hưng cũng đã ‘trồng cây si’ Kim.
Phong nói vậy chứ không phải vậy. Một lần đám cưới cháu của Kim, Phong tưởng không về tham dự được, đã nhờ Mai mua quà và gởi thiệp chúc mừng, nhưng đột nhiên lại thấy Phong hiện diện trong tiệc cưới. Phong phải mua vé cấp-tốc giá đắt gấp ba bình thường. Chỉ kịp dự tiệc cưới rồi về ngay. Cả đám bạn chỉ biết nhìn nhau cười ‘thông-cảm’ cho Phong. Phong không để lỡ một cơ-hội nào để được gặp lại Kim. Kim vẫn như ngày xưa, hư hư thực thực.
* * *
Nhóm chúng tôi thường cố gắng gặp nhau, nhưng rất ít khi Kim có thể tham dự, một phần Kim bận nuôi con một mình, một phần Kim mặc cảm vì hoàn cảnh, với đa số bạn bè, Kim vẫn che dấu sự bất hạnh của mình. Tuần trước, nhân ngày giỗ đầu của Bố Kim, chúng tôi họp ở địa-phương nơi Kim ở, chồng Kim cũng bất chợt ghé về. Lần này tình hình giữa Kim và Nam căng-thẳng thấy rõ. Nam đến tham dự để gặp các con rồi đi ngay. Nam không nói với Kim một lời, và tránh ngồi cạnh Kim. Nhưng Kim cố gắng che dấu nên vẫn ngồi gần Nam. Thái độ xa cách lạnh lùng của Nam khiến Kim gần khóc mấy lần , chúng tôi phải làm như không thấy và nói sang những chuyện vui cưới khác để cứu vãn không khí. Đắy là lần thứ nhì Mai gặp lại Nam, chồng Kim, sau gần bảy năm, và là lần thứ nhất Phong gặp được ‘người của huyền thoại’: "Một anh chàng may mắn lọt vào mắt xanh của người đẹp, được làm bố của ba đứa con gái dễ thương và xinh xắn như mẹ nó, mà lại có thể bỏ bê tất cả, một năm chỉ về nhà vài lần, bỏ mặc Kim một tay vật lộn với việc làm, nhà cửa, và nuôi con cái." Kim sống như vậy cũng đã ‘năm năm tình lận đận". Càng ngày sự việc càng tệ hơn. Nam không còn gởi tiền về nhà, mà lại nợ thêm trên căn nhà, và các món nợ khác trên những chương-mục có tên cả hai vợ chồng, lý-do của Nam là làm ăn thất bại, nhưng giấy tờ gởi về nhà chứng tỏ Nam đi du-lịch Âu Châu và nhiều nơi khác. Kim chỉ có nước măt để giải tỏa nỗi khổ đau. Công việc làm ngày càng căng thẳng, tiền nợ ngày càng gia tăng, chồng ngày càng xa cách. Các con cũng đã thấy được những rạn nứt trong gia-đình chúng, dù Kim ráng làm cả cha lẫn mẹ, ráng nhẫn nhịn để các con không bị ảnh hưởng tình-thần.
Phong cay đắng nhận xét:
- Cái tướng người ta do tâm tạo, nét mặt của Nam thấy lạnh lùng và tàn ác thiệt..
Mai đùa:
- Khi ghét bồ hòn cũng méo, anh Phong a.
Phương chêm vào:
- Mà anh Phong cay cú làm gì, chẳng đi đến đâu mà cứ thích rồ máy xe vậy?

Tuy nhiên, Mai cũng thầm công nhận cái nét phong nhã của Nam đã biến mất, thay vào đó là nét mật của một người không sống thật với lòng mình, một người biết mình làm điều không phải mà vẫn làm, một người bất đắc chí đến độ có thể tàn nhẫn như vậy với một người "vợ hiền" như Kim
Lần gặp nhau này, chúng tôi buồn nhiều hơn vui. Sau khi chia tay, trở về cõi riêng của từng người, Mai nghĩ đến chiếc thuyền tình ái của Nam & Kim đã đến lúc mục rã. Kim tâm sự, mấy lúc gần đây Nam không gởi tiền về, mà còn vay nợ tứ tung. Lần này, Nam về, Kim hỏi :
- Anh có đem tiền về cho Kim trả nợ không?
- Không!
- Giấy nợ thẻ (credit card) ghi là anh tiêu xài tiền ở Las Vegas và Canada.
- Tôi phải đi các nơi đó.
- Kim không thể trả hết các khoản nợ được. Anh tính sao?
- Cô muốn làm gì thì làm.
- Mấy hãng cerdit cards phôn về đây nói là anh trả trễ lâu ngày rồi. Anh phãi nghĩ đến các con, Kim không có tiền để dành cho tụi nó đi học. Mình cần ngồi xuống nói chuyện về việc tiền bạc.
- Tôi phải đi, không có thời giờ.

Kim than nàng chỉ có thể khóc mà thôi. Hai đúa con lớn bắt đầu thấy bất bình với cách cư-xử của bố đối với mẹ. Kim nói chắùc đã đến lúc Kim phải quyết định. Nhưng không ai tin rằng Kim có thể làm gì khác sau nhiều năm chịu đựng như vậy.

Tâm kể chuyện xem bói cho cả đám nghe để trách khéo Kim :"Một người đàn bà đi xem bói, ‘Nhờ thầy xem hộ vận mạng của con’ . Thầy bảo ‘Số con lúc đầu khổ cực, trung vận càng khổ hơn’. ‘Thế thì thưa thầy hậu vận của con ra sao ạ?’ ‘À, hậu vận của con ấy à, thì nó cũng quen đi thôi‘ để tỏ ý biết rằng Kim sẽ chẳng làm khác hơn được.
Trong khi các bạn khác khuyên Kim nên dứt khoát với Nam. Mai thương bạn bị khó xử nên Mai đi hàng hai, nói với Kim rằng bất cứ điều gì Kim quyết-định, Mai sẽ ủng-hộ Kim hết lòng. Phong thì như ngồi trên đống lửa, dù chàng chẳng thể làm gì được, và Kim cũng sẽ không nhận sự ‘chia xẻ’ của Phong dưới bấùt cứ hình thức nào. Kim có bao nhiêu người hiện không bị vướng mắc, đang trông mong để được ‘giúp’ nàng. Họ chờ đợi đã lâu, một vài người đã ‘ôm đàn sang thuyền khác’. Không ai tin là Kim sẽ có quyết định rõ rệt về chuyện gia-đình trong một tương lai gần.

Mai thấy sức mạnh của những sợi tơ vô hình, tuy mãnh mai như không, nhưng lại dai dẳng với thời gian. Không kể là bao nhiêu năm, sợi tơ vẫn nằm đó, vẫn đợi, vẫn chờ, dù qua bao nhiêu biến đổi, dù màu thời gian có phủ trên con người, sợi tơ tình lúc nào cũng vẫn như thế, bất biến với thời gian.
Sợi tơ vương của Kim với Nam, sợi tơ vương của Phong với Kim, sợi tơ cũa những người bạn xưa, vẫn còn với Kim, tuy không rõ rệt như tơ của Phong. Riêng Mai, nàng cũng có một sợi tơ dấu tân đáy lòng, một mình mình biết, một mình mình hay. "Con tằm đến thác vẫn còn vương tơ."